Bánh tét Sơn Tịnh

Ngày cuối năm, các lò bánh chưng, bánh tét trở nên vội vã, rộn ràng hơn bao giờ hết để kịp đưa ra thị trường các mẻ bánh phục vụ Tết.

Những ngày tháng Chạp, các lò bánh ở xóm Phú Mỹ, thôn Phú Bình, xã Tịnh Châu (Sơn Tịnh) nổi lửa suốt ngày lẫn đêm. Những chiếc bánh chưng, bánh tét nơi đây không chỉ nổi tiếng trong đối với người dân Quảng Ngãi mà còn được ưa chuộng ở các ngoài tỉnh như Nha Trang, TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội…

Các gia đình ở xóm Phú Mỹ huy động tất cả những người trong gia đình để gói bánh kịp phục vụ Tết.

Ngày thường trong xóm chỉ có vài gia đình làm nghề này. Hằng ngày, mỗi gia đình cũng chỉ tiêu thụ hơn 30kg nếp, nhưng vào dịp Tết thì cả làng trở lại với nghề, số lượng nếp tiêu thụ gấp 5 lần ngày thường. Đặc biệt, mỗi nhà phải huy động toàn bộ người trong gia đình và thuê thêm chục nhân công để gói bánh ngày đêm mới đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng bánh trong mấy ngày Tết.

Bà Phùng Thị Mai Phương – một gia đình có truyền thống làm bánh từ bao đời nay cho biết: Thoạt nhìn rất đơn giản nhưng để có được chiếc bánh thơm ngon không dể chút nào, phải kỹ lưỡng trong khâu chuẩn bị và thứ quan trọng nhất là nếp. Gia đình bà luôn dùng các loại nếp được nhập khẩu từ Lào để gói bánh.

Nếp thơm, dẻo sau khi ngâm được vo sạch đến khi trong như nước lã, để hơn 1 giờ đồng hồ cho ráo nước rồi đem trộn với muối, bột ngọt, tiêu, dầu ăn. Như vậy, bánh giữ được hương vị đậm đà mà không bị chua và có thể để lâu tới nửa tháng.

Phải vo nếp sạch đến khi trong như nước lã

Để nếp ráo nước và trộn đều với gia vị.

Nhân bánh được làm từ đậu xanh và thịt heo ướp bột ngọt, tiêu, muối. Khâu chuẩn bị đậu xanh cũng giống như nếp. Đậu xanh được ngâm và xả đến khi hết vỏ và bọt, thịt heo làm sạch và luột chín để khi mỡ tan vào bánh làm bánh có vị béo và thơm ngon.

Khâu cũng bị đậu xanh cũng tương tự như nếp.

Bánh chưng, bánh tét được gói trong lá chuối chát (sứ) đã được rửa hoặc lau sạch để khi luộc chín vẫn giữ được màu xanh của lá mà không bị đỏ. Để chiếc bánh chưng có dáng vuông vứt dùng khuôn bằng gỗ, cho một phần ba số nếp xuống trước rồi cho nhân vào, sau đó cho hai phần ba số gạo còn lại, nhờ vậy, nhân sẽ luôn nằm ở tâm của chiếc bánh và không nên buột bánh quá chặt hoặc quá lỏng để đảm bảo độ chín của chiếc bánh. Bánh chưng nấu khoảng 4 giờ đồng hồ là vừa còn bánh tét phải mất từ 7-12 giờ.

Lá chuối được lau sạch hoặc luộc chín.

Đổ một phần ba số nếp xuống trước, cho nhân vào sau đó đổ hai phần ba số nếp còn lại và buộc lại.

Buột vừa tay để đảm bảo độ chín của bánh.

Bà Nguyễn Thị Doãn – một người chuyên làm bánh chưng ở thôn Ngân Giang, xã Tịnh Hà (Sơn Tịnh) chia sẻ: Mỗi gia đình làm bánh có một bí quyết riêng nhưng cơ bản nhất trong các khâu chuẩn bị vẫn phải đảm bảo sạch sẽ.

Năm nay, gia đình tôi xuất ra thị trường khoảng 600 chiếc bánh. Bánh chưng có giá 7.000 đồng/cái, bánh tét 15.000-20.000 đồng /cái, tùy chất lượng. Từ ngày 26 Tết đến nay, ba nồi bánh loại to, chứa được gần 100 đòn bánh tét lúc nào cũng đỏ lửa. Tuy vất vả vì phải thức cả ngày đêm nấu bánh, nhưng bù lại chúng tôi thấy vui khi những chiếc bánh trở nên đặc biệt với người thưởng thức.

Cho bánh nào nồi đậy kín và đun trong 4 giờ nếu là bánh chưng và bánh tét từ 8-12 giờ

Đủ thời gian đun, vớt bánh cho vào chậu nước lã vài phút, sau đó vớt bánh ra rổ.

Thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới đang đến rất gần, những chiếc bánh chưng, bánh tét được dâng lên tổ tiên để tỏ lòng hiếu thuận của con cháu, góp phần lưu giữ nét văn hóa của dân tộc trong dịp Tết cổ truyền.

Bài, ảnh: Ái Kiều